Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Ağustos ayı dış ticaret endeksleri, Türkiye’nin dış ticarette miktar bazında daralma yaşarken maliyet bazında çok daha ağır bir tabloyla karşı karşıya kaldığını ortaya koydu. İhracat fiyatları artmasına rağmen ithalat maliyetlerindeki çok daha sert yükseliş, dış ticaret haddinde belirgin bir erimeye yol açtı.
TÜİK verilerine göre, dış ticaretin maliyet ve miktar dengesinde makas açılıyor. Ağustos ayında ihracat birim değer endeksi (ihraç edilen malların fiyatı) geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,5 artış gösterdi. Ancak ithalat birim değer endeksindeki tırmanış yüzde 13,7 ile ihracattaki artışı açık ara geride bıraktı.
Detaylara bakıldığında faturayı kabartan ana kalemler netleşti. İthalatta yakıt maliyetleri yüzde 35,9, hammadde maliyetleri ise yüzde 12,5 oranında sıçradı. İhracat tarafında ise yakıttaki yüzde 47,1’lik ve hammaddedeki yüzde 10,9’luk fiyat artışları genel endeksi yukarı çeken unsurlar oldu.
FİYATLAR ARTARKEN MİKTAR GERİLEDİ
Birim fiyatlar artarken ticarete konu olan mal miktarında daralma yaşanması dikkat çekti. İhracat miktar endeksi, Ağustos’ta yıllık bazda yüzde 0,4 oranında azaldı. Özellikle Türkiye’nin ihracat sırtlanı olan imalat sanayisinde miktar bazında yaşanan yüzde 4,5’lik düşüş göze çarptı.
Benzer şekilde ithalat miktar endeksi de yıllık bazda yüzde 2,8 geriledi. Toplam ithalat miktarı düşse de, alt kalemlerdeki bir veri oldukça çarpıcıydı: Gıda, içecek ve tütün grubundaki ithalat miktarının yüzde 36,2 oranında fırlaması, tarım ve gıda piyasalarındaki talebin ithalatla karşılandığını rakamlara yansıttı.
DIŞ TİCARET HADDİNDE SERT DÜŞÜŞ
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, Ağustos ayında ihracat miktar endeksi bir önceki aya göre yüzde 1 artarak 145’e çıkarken, ithalat miktar endeksi yüzde 2,5 düşüşle 111,7’ye indi.
Ancak verilerin en çarpıcı sonucu dış ticaret haddinde görüldü. Bir ülkenin ihraç ettiği malların fiyatının, ithal ettiği malların fiyatına oranını gösteren ve ekonomik refah açısından kritik öneme sahip olan dış ticaret haddi adeta çakıldı. Ağustos 2025’te 94,3 olan bu oran, ithalat maliyetlerindeki yüksek artışın etkisiyle tam 4,3 puan eriyerek Ağustos 2026’da 90 seviyesine kadar geriledi.
